ที่มาและความสำคัญ

         ปัจจุบันปัญหามลพิษอากาศ ก๊าซเรือนกระจก การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ มีผลอย่างมากต่อชีวิตความเป็นอยู่ สังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสุขภาพของประชาชน ก๊าซเรือนกระจกทำให้เกิดภาวะโลกร้อนขึ้น (Global warming) และทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ (Climate change) ซึ่งมีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมทั้งในเรื่องของขนาด ความถี่ และการกระจาย เช่น การเปลี่ยนแปลงในเรื่องของ อุณหภูมิ ความชื้น การคายระเหย การก่อตัวของเมฆ ปริมาณน้ำฝน พายุ และฝุ่นละออง การเปลี่ยนแปลงของปัจจัยเหล่านี้ก็มีผลต่อการทำให้เกิดภาวะที่ไม่สมดุล เช่น ภาวะน้ำท่วม ภัยแล้ง โรคระบาด ความมั่นคงทางอาหาร และภัยพิบัติธรรมชาติ ความแปรปรวนของสภาพอากาศมีผลอย่างมากต่อเศรษฐกิจสังคม ดังเช่นในปี พ.ศ. 2554 ประเทศไทยต้องเผชิญมหาอุทกภัยหรือน้ำท่วมใหญ่ ซึ่งพบว่ามีพื้นที่เสียหายประมาณ 2,757,236 ไร่ และส่งผลให้อัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจ (Gross domestic product : GDP) ลดลงร้อยละ 3.1 - 3.4 โดยมีมูลค่าความเสียหาย 346,000 ล้านบาท (ศูนย์อำนวยการบรรเทาสาธารณภัย, 2554) และในปัจจุบันปีพ.ศ.2559 นี้ต้องเผชิญกับวิกฤตภัยแล้งอย่างรุนแรง ขาดน้ำใช้ในการทำการเกษตรซึ่งเป็นอาชีพหลักของคนไทย หลายพื้นที่ขาดน้ำสำหรับอุปโภคบริโภค นอกจากนี้การเปลี่ยนแปลงสภาวะที่ไม่สมดุลดังกล่าวยังส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศวิทยาโดยรวม ซึ่งพบว่ามีความสัมพันธ์กับการปลดปล่อยก๊าซเรื่อนกระจกสู่บรรยากาศเช่นกัน สำหรับปัญหามลพิษในบรรยากาศ ภาคเหนือประเทศไทยต้องเผชิญกับปัญหาหมอกควันที่มีปัญหาต่อเนื่องยาวนาน และยังไม่มีแนวโน้มว่าปัญหาจะหมดไป ทำให้ประชาชนในเขตภาคเหนือประเทศไทยและในอาเซียนต้องเผชิญกับปัญหาหมอกควันอยู่ทุกปี ส่งผลกระทบอย่างมากต่อสุขภาพและการดำเนินชีวิตของประชาชน
         อย่างไรก็ตามประเทศไทยยังขาดความเข้าใจและองค์ความรู้ด้านมลพิษในบรรยากาศ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อจัดการแก้ปัญหาอย่างมีประสิทธิผล และมีประสิทธิภาพอย่างยั่งยืน องค์ความรู้ที่สำคัญอาทิเช่น องค์ความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์บรรยากาศ ลักษณะและสาเหตุการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศและความแปรปรวนของสภาพอากาศ การหมุนเวียนและแลกเปลี่ยนสมดุลพลังงาน สมดุลน้ำ การปลดปล่อยและการดูดซับก๊าซเรือนกระจกจากภาคส่วนต่างๆ ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ และการปรับตัว รวมถึงแนวทางการลดก๊าซเรือนกระจกที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพ องค์ความรู้เรื่องมลพิษอากาศ หมอกควัน แหล่งกำเนิดและการแพร่กระจายมลพิษอากาศ มลพิษในอาคาร แนวทางการควบคุมป้องกัน รวมไปถึงการจัดการข้อมูลองค์ความรู้เหล่านี้อย่างเป็นระบบ เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ใช้ประโยชน์ในการวางแผนรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แก้ปัญหามลพิษอากาศ หมอกควัน และใช้ประโยชน์ได้อย่างบูรณาการอย่างยั่งยืน

วัตถุประสงค์

1. เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางด้านวิชาการและวิจัยของหน่วยวิจัยมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศภายใต้วิทยาลัยพลังงานและสิ่งแวดล้อม
2. เพื่อสร้างผลงานวิจัยที่มีคุณภาพด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศของประเทศ
3. เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้และผลงานวิจัยด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศให้กับท้องถิ่นในการวางแผนพัฒนาอย่างบูรณาการและยั่งยืน

วิสัยทัศน์

         หน่วยวิจัยชั้นนำของประเทศในการผลิตงานวิจัยที่มีคุณภาพระดับชาติและนานาชาติเพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่ในการแก้ปัญหามลพิษอากาศ หมอกควัน ให้เป็นเมืองอากาศสะอาด (Clean air city) และ ลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกให้เป็นสังคมคาร์บอนต่ำ (Low carbon society) และเพิ่มขีดความสามารถของประเทศในการลดผลกระทบและปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน (Climate resilience)

พันธะกิจ

1. ผลิตผลงานวิจัยด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศของท้องถิ่น ประเทศไทย และภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
2. เป็นศูนย์กลางการจัดการองค์ความรู้แบบบูรณาการและเผยแพร่ผลงานทางวิชาการ สำหรับนำไปใช้ประโยชน์
3. ฝึกอบรมและสร้างเครือข่ายนักวิจัยด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศของประเทศ
4. การพัฒนานักวิจัยรุ่นใหม่ทางด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศของประเทศ

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

  • ผลงานวิจัยด้านมลพิษบรรยากาศ ช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้แนวทางในการแก้ปัญหามลพิษอากาศ หมอกควัน มลพิษในอาคาร ได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีประสิทธิผลอย่างยั่งยืน
  • ผลงานวิจัยทางด้านการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ ช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้แนวทางเพิ่มขีดความสามารถในการรับมือต่อผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ ภัยพิบัติธรรมชาติ และปรับตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพอย่างยั่งยืน
  • เพิ่มขีดความสามารถในการลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศบนพื้นฐานของการวิจัยและพัฒนา เพื่อช่วยลดปัญหาโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ และรองรับข้อตกลงของการประชุมรัฐภาคีอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่มีแนวโน้มให้ทุกประเทศช่วยลดก๊าซเรือนกระจก
  • เป็นศูนย์สนับสนุนและพัฒนางานวิจัยของท้องถิ่นและประเทศไทย เพิ่มผลิตผลงานวิจัยเพื่อให้ประเทศสามารถรับมือกับปัญหาด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อย่างทันท่วงทีและมีประสิทธิภาพ
  • เป็นศูนย์พัฒนานักวิจัยและบุคคลากรด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของประเทศไทย เพื่อเพิ่มขีดความสามารถของประเทศด้วยบุคลากรที่มีคุณภาพมีความรู้ความเข้าใจสามารถแก้ปัญหามลพิษอากาศ และรับมือกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศและภัยพิบัติธรรมชาติของท้องถิ่นและประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • เป็นศูนย์กลางเครือข่ายความร่วมมือการวิจัยด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
  • เป็นศูนย์เผยแพร่ ฝึกอบรม และใช้ประโยชน์ด้านมลพิษบรรยากาศและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อการพัฒนาความรู้ให้บุคลากรท้องถิ่น และประเทศแบบบูรณาการและยั่งยืน

โครงสร้างหน่วยวิจัย